کاربرد ازن در صنعت شیلات

shamimsharifکاربرد ازن در شیلات0 Comments

ازن نخستین بار در دهه ی ۱۹۲۰ برای کم کردن بارمیکروبی محصولات شیلاتی و بهبود وضعیت ایمنی این فرآورده‌ها استفاده شد . در دهه‌های اخیر پیشرفت‌های انجام شده در الکترونیک و فن‌آوری تولید ازن، باعث ابداع نسل جدید دستگاه‌های فشرده و کم حجم تولید ازن و استفاده‌ی بیش‌تر از این ماده شده است. استفاده از ازن در صنعت پرورش آبزیان با هدف ارتقاء سطح تولید سالانه و افزایش میزان تولید در واحد سطح، موثر بوده و نتایج مثبت آن 

در پژوهش‌های به عمل آمده به اثبات رسیده است. این ماده میکرب‌ها را از طریق اکسایش و نابودی دیواره‌ی سلولی آن ها نابود می‌کند. نابودی میکروارگانیسم های بیماری‌زا نظیر اسپور باکتری‌ها ، کیست‌ها و ویروس‌ها بدون نیاز به زمان طولانی از امتیازهای ازن است.

 

موارد استفاده ازن در صنعت شیلات

تصفیه آب استخرهای پرورش و تکثیر ماهی:

در این سیستم عمل ضدعفونی به صورت پیوسته درون استخرها انجام می پذیرد و برخلاف سایر مواد ضدعفونی كننده معمول مانند آهك زنده ، فرمالین یا سود سوزآور نیازی به تخلیه استخر نمی باشد. ضد عفونی با ازن به صورت پیوسته در حین وجود آبزیان داخل استخر و بدون تخلیه مکان انجام می گیرد و در نتیجه به طور مرتب میزان آلودگی محیط کاهش می یابد.

جلوگیری وحذف بیماری‌های آبزیان:

این ماده باعث گندزدایی و اکسایش آلاینده‌های موجود در آب می‌شود . ازن باعث نابودی انواع آلودگی های میكروبی از جمله باكتریها، ویروسها و حتی قارچها، انگلها و تخم انگلها و پروتوزوآ می‌شود. این عمل باعث كنترل بیماریها شده و اهمیت فراوانی در استخرهای پرورش ماهی دارد، زیرا سبب جلوگیری از انتقال بیماری به مزرعه می گردد. این ماده در مقابله با استرپتوکوکوس‌های موجود در محیط پرورش اثر بسیار خوبی دارد .همچنین استفاده ازازن موجب افزایش رشد ماهی و کاهش استفاده از داروها و آنتی‌بیوتیک ها در آبزی‌پروری می‌شود برای دست یابی به بالاترین حد بازماندگی در مراکز تکثیر آبزیان آب ورودی باید تمیز و عاری از میکروارگانیسم ها و دیگر آلودگی‌ها باشد. ازن باعث افزایش درصد بازماندگی و حذف مواد شیمیایی برای آماده‌سازی آب می‌شود . ازن همچنین می‌تواند مقدار اکسیژن حل شده در آب را افزایش دهد و در مقایسه با کلر که برای حیات ماهی مشکل‌آفرین است مخاطره‌یی را در بر ندارد .در پرورش میگو ازن باعث حذف ویبریوها – که عامل بیماری در پرورش میگو هستند – می‌شود . آب ازن زده شده‌ی دریا سبب سالم ماندن میگوی پرورشی می‌شود .در تحقیقی که توسط بولاک و همکاران انجام شد نتایج حاکی از آن است که استفاده از ازن موجب بهبود کیفیت آب ، کارایی بهتر فیلترها ، کاهش بیماری آبششی ماهی ، کاهش مرگ و میر و کم کردن نیازهای شیمیایی برای کنترل BOD در سامانه‌ی مدار بسته‌ی پرورش قزل‌آلا شده است .

تصفیه‌ی فاضلاب شیلات:

فاضلاب واحدهای صنایع شیلاتی به خصوص واحدهایی که در ‏فرآورش محصول از مقادیر زیادی آب استفاده می‌شود – مانند کارخانه‌های تولید سوریمی / کنسرو ماهی – دارای مقدار زیادی خون ، چربی ، پروتیین و غیره است. BOD و COD فاضلاب این کارخانه‌ها بسیار بالا است و برای کاهش آن ها اقدام‌های مناسبی را باید انجام داد. ازن قادر است همرا با دیگر روش های فیزیکی و شیمیایی ، فاضلاب واحدهای صنایع شیلاتی را به راحتی تصفیه کند.

استفاده از ازن برای ماندگاری بیشتر ماهی:

یکی از مشکلات عرضه ماهی به مصرف کنندگان ، فساد پذیری سریع این پروتئین ارزشمند می باشد. زمان ، دما و باکتریها دشمنان ماهی تازه هستند. استفاده از یخی که از آب ازن زده شده تولید شده است ضمن کاهش بار میکروبی باعث طولانی‌تر شدن زمان نگهداری آبزی می‌شود.همچنین شستشوی آبزیان با ازن کلیه باکتریها ، لجن ها و موجودات ذره بینی که به فلس و پوسته چسبناک آنها می چسبد را از نابود می کند. Bill Nelson در اوایل دهه ۸۰ پیش‌قدم استفاده از یخ حاوی ازن برای نگهداری ماهی شد. وی تحولی چشمگیر در افزایش زمان ماندگاری و دوام محصولات دریایی ایجاد کرد. مطالعه‌ی انجام شده در این خصوص حاکی از آن است که استفاده از یخ حاوی ازن در کاهش شمار کلی میکروب ها تاثیر بسیار زیادی دارد. در این مطالعه تعداد کل باکتری ها بعد از ۱۲ روز نگهداری ماهی با یخ معمولی ۲.۸۰۰.۰۰ گزارش شده است درصورتی که پس از استفاده از یخ حاوی ازن این تعداد به ۹۰.۰۰۰ یعنی کمتر از ۳ درصد کاهش یافته است . مطالعه‌ی سالمون و گال در این زمینه حاکی از آن است که چنانچه ماهی تازه در زیر یخ حاوی ازن نگهداری شود کیفیت خوراکی خود را به مدت ۱۲-۱۶ روز حفظ می‌کند درصورتی که کیفیت ماهی تازه یی که در یخ تولیدی از آب کلر زده شده نگهداری شده بود ، بعد از ۸ روز غیرقابل‌خوردن گزارش شده است .بر اساس گزارش گراهام و همکاران استفاده از ازن در خنک‌سازی و نگه‌داشت ماهی سفید می‌تواند عمر ماندگاری آن را ۵۰ درصد افزایش دهد.

گندزدایی سطوح و تجهیزات فرآورش:

ازن یک ضد عفونی کننده بسیار انعطاف پذیر است و بسته به موارد استعمال، کاربرد های بسیاری در ضدعفونی هوا، محیط(دیوارها ، کف زمین، سطوح ) ، ابزار و لوازم مختلف و مواد غذایی را داراست. بررسی ها نشان داده است که ازن ۵۲ درصد قوی‌تر از کلر در نابودی میکروارگانیسم ها است و سرعت نابودی آن بیش از ۳ برابر است. استفاده از ازن سطح ایمنی محصول را در برابر باکتری‌های بیماری‌زا نظیر E.coli افزایش می‌دهد.

مزایای استفاده از ازن

  • بهبود کیفیت آب
  • افزایش مقدار رشد
  • کاهش بیماری‌ها و حذف مواد شیمیایی و داروها
  • افزایش میزان اکسیژن محلول در آب
  • انعقاد اجرام کلوییدی ۱-۳۰ میکرون و جداسازی آن ها در بیوفیلترها
  • کمک به انعقاد و ته‌نشینی یا فیلتراسیون
  • استفاده بهینه از آب استخر در صورت سیرکولاسیون آب
  • از بین بردن آمونیاک و نیتریت مازاد
  • ازن را به آسانی و در محل مورد نیاز می‌توان تولید کرد
  • ازن به اکسیژن تبدیل شده و پس‌ماندی ندارد
  • واکنش ازن با مواد هیچ نوع ماده‌ی سمی تولید نمی‌کند
  • در مقایسه با سایر مواد گندزدا سرعت عمل بیشتری دارد
  • ازن بر طیف گسترده‌یی از میکروارگانیسم ها تاثیر دارد

تایید شده توسط

اداره غذا و دارویی آمریکا(FDA) در۲۶ژوئن ۲۰۰۱ کاربرد ازن را به‌عنوان یک ماده ضد باکتریایی در صنایع غذایی تصویب نموده است. قابل ذکر است که استفاده از ازن در صنایع غذایی و آب‌های آشامیدنی در تاریخ ۸/۹/۱۳۸۲ به تائید وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی ایران (معاونت غذا و دارو) نیز رسیده است.
استفاده از این ماده در صنایع غذایی و شیلاتی کشورهای ژاپن ، استرالیا، فرانسه و سایر کشورهای پیشرفته در صنعت غذا و آبزی‌پروری نیز مجاز اعلام شده است .

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *