کاربرد ازن به عنوان یک ضدعفونی کننده ارگانیک در صنعت پرورش طیور

shamimsharifکاربرد ازن در صنعت دام و طیور0 Comments

ازن یک ضدعفونی کننده ارگانیک و بسیار انعطاف­ پذیر است و بسته به موارد استعمال، کاربرد بسیاری در ضدعفونی هوا، آب، محیط، لباس های کار، اجسام و لوازم مختلف و مواد دارد .
ازن بر خلاف ضدعفونی کننده­های معمولی مثل کلر و فرمالین هیچ­گونه مواد سمی یا مضری بر جای نمی گذارد؛ چرا که این مولکول پایدار نیست و پس از مدت کوتاهی شکسته شده و تبدیل به مولکول پایدار اکسیژن می­شود. به دلیل پایدار نبودن این گاز برای استفاده از آن، باید آن را در محل تولید کرد.

ازن به عنوان یک اکسنده بسیار قوی، قابلیت های بسیاری در مصارف صنعتی و خانگی دارد، این درحالی است که اثرات زیست محیطی زیان باری در پی نخواهد داشت. یکی از این صنایع که ازن در آن کاربرد دارد مرغداری است.

مواد شیمیایی دیگری که در مرغداری متداول است معایب و مشکلاتی دارند که در زیر به برخی از آنها اشاره شده است:

فرمالدئید:

بوی تند و زننده، اثر سوزانندگی زیاد بر روی چشم و مخاط، زبر و خشن کردن پوست و حساسیت ایجاد شده در برخی افراد، باعث گردیده تا مصرف آن به تدریج غیر قابل قبول شود . لذا استفاده از آن باید با احتیاط کامل و همراه ماسک مناسب صورت گیرد و پس از گاز دادن محل، تخلیه گاز باقی­ مانده باید به نحوی صورت گیرد که وارد هوای تنفسی افراد نشود . استشمام این ماده منجر به ورم ملتحمه و ناراحتی­های تنفسی می­گردد که این نارسایی­ها در جوجه مرغ­ها و جوجه بوقلمون­هایی که در محیطی با میزان بالای فرمالین قرار گرفته­اند، دیده می­شود.

کلریناسیون :

هر چند کلر رایج­ترین سیستم ضدعفونی در ایران است و به نظر می­رسد کلرید کردن، بسیاری از میکروارگانیزم­ها را از بین می­برد، اما کیست تک­یاختگان و تخم انگل­های کرمی به طور قابل ملاحظه­ای در برابر کلرید کردن ، مقاوم­تر از باکتری­ها هستند و کلر روی ارگانیزم­های مقاوم­تر مانند کلیفرم، ویروس­ها، تخم انگل­ها و کیست­های ژیاردیالامبلیا اثری ندارد. کلر همچنین در دوزهای مصرفی بالاتر، سوزش چشم و خشکی پوست ایجاد می­کند؛ بعلاوه وجود برخی ترکیبات سمی جانبی دیگر از جمله تری هالومتان­ها و کلرآمین­ها باعث مسمومیت شده و در برخی مواقع با ایجاد شوک ناگهانی و خونریزی سریع کبد، مرگ را سبب می­شوند .

پرمنگنات پتاسیم

این ماده می­تواند با آلوده کردن آب آشامیدنی ، مسمومیت­زا شده و موجب مرگ بدون هر نوع نشانه قبلی شود. ضایعات پاتولوژیکی این پدیده عبارتند از : ورم ملتحمه و نکروز دیواره چینه دان

ترکیبات چهارتایی آمونیوم :

بر روی باکتری­های + G مؤثر ولی برروی میکروب­های

G تاثیر نسبی داشته و فقط بر روی برخی از قارچ­ها و ویروس­ها تأثیر دارند.

در زیر جدولی از مقایسه ازن با فرمالین و پرسیدین نیز آمده است که از جهات مختلف این مواد را ارزیابی کرده است:
جدول ترکیبات آمونیوم - شمیم شریف

برخی از مزایای ازن در مقایسه با سایر گندزداها:

  1. افزایش راندمان گندزدایی
  2. کوتاه­تر بودن زمان ضدعفونی نسبت به سایر گندزداها
  3. مازاد ازن تزریق شده در آب به دلیل نیمه­عمر کوتاه آن به صورت اکسیژن از سطح آزاد می‌گردد و محیط اطراف را بسیار دلپذیر و مطبوع می‌کند.
  4. ترکیبات جانبی کلر مانند : کلرآمین و تری­هالومتان­ها، ضررهای بسیاری برای سلامتی جانداران و محیط زیست ایجاد می­کند ، درحالی که ازن تمام ترکیبات اضافی موجود در آب را بدون ایجاد باقی­مانده نامطلوب برطرف می­کند.

موارد کاربرد ازن در صنعت مرغداری :

۱٫  ضدعفونی آب مصرفی

در این بخش ازن فواید و نتایج زیر را دارد:

  •  نابودی میکروارگانیزم­ها
  •  عمل سریع و قوی: ازن اکسیدکننده­ای قوی­تر از کلر است و می­تواند هزارها بار سریع­تر با میکروارگانیزم­ها واکنش دهد.
  • بهبود بو و طعم
  • عدم تولید محصولات جانبی: یکی از مهم­ترین مزیات ازن نسبت به کلر این است که محصولات جانبی کلری تولید نمی­کند.
  •  ثبات PH: ازن موجب تغییر در PH آب نمی­شود.
  •  عدم نیاز به ذخیره­سازی: ازن در محل تولید می­شود.
  • دارای صرفه اقتصادی: استفاده از ازن برای تصفیه آب در مرغداری­ها به صرفه­تر از استفاده از آب شهریست.

نتایج عملی تاثیر ازن بر کیفیت آب در جدول زیر آمده است:
نتایج عملی تاثیر ازن بر کیفیت آب-شمیم شریف

۲٫  ضدعفونی سیستم آبرسانی در هنگام وقوع بیماری­های همه گیر قارچی و . . .

با استفاده از تزریق گاز ازن در منبع آب آشامیدنی و زمان ماند ازن می­توان کل سیستم آبرسانی را بدون هیچ­گونه باقی­مانده­ای و بدون نیاز به شستشوی مجدد ضدعفونی کرد و آبی عاری از هرگونه میکروارگانیزم، برای مصارف آبرسانی و آشامیدنی به وجود آورد.

۳٫  استفاده از ازن در آب برای واکسیناسیون

مصرف واکسن­ها را غالباً در آب آشامیدنی تجویز می­کنند؛ ولی باید توجه داشت که هرگونه مواد ضدعفونی­کننده در آب، واکسن­های زنده را بی­اثر می­کند، لذا به آبی که دارای بقایای مواد ضدعفونی­کننده است نباید واکسن افزوده شود. جایی که نتوان آب بدون مواد ضدعفونی­کننده را تهیه کرد با افزودن شیر خشک بدون چربی مواد ضدعفونی­کننده موجود در آب را خنثی می­کنند. با ضدعفونی کردن آب با ازن با توجه به نیمه­عمر کوتاه ازن پس از ۲۵ دقیقه ، می­توان واکسن­های زنده را به آب افزود. ضمن اینکه در این شرایط ( با افزایش DO آب ) مرغ رغبت بیشتری برای خوردن آب داشته و می­توان از موفقیت واکسیناسیون اطمینان حاصل کرد .

۴٫   شستشوی سالن و تجهیزات با آب ازن دار قبل از ضدعفونی با گاز ازن­دار ازن در خدمت صنعت دام و طیور - شمیم شریف

۵٫   ضدعفونی تخم­مرغ در اتاق گاز ازن یا آب ازن­دار

   در این بخش ازن فواید زیر را دارد:

  • اثر بر طیف وسیع از باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و… (مانند سالمونلا)
  • قدرت اکسیداسیون بالا (خاصیت ضدعفونی‌کنندگی تا ۵۰ برابر بیشتر از پرمنگنات پتاسیم)
  • نیمه­عمر بسیار کوتاه و عدم نیاز به گرم کردن اتاق گاز
  • عدم ایجاد مواد مضر و سرطان­زا
  • عدم هزینه‌بری سالانه

۶٫   اتاقک ضدعفونی بازدیدکنندگان و کارکنان مرغداری، جایگزینی مناسب برای حوضچه­های ضدعفونی

۷٫ ضدعفونی اتاق­های ستر و هچرصنعت دام و طیور - ازن ژنراتور در بسته بندی مرغ - شمیم شریف

۸٫    ضدعفونی آخر دوره­ای سالن و لوازم با گاز ازن در غلظت­های بالا

ازن به صورت گاز، قابلیت نفوذ در کلیه منافذ را داشته و هرگونه آلودگی میکروبی و کیست و اسپور میکروارگانیزم ها را از بین می­برد. به علت خاصیت بو­زدایی ازن پس از ضدعفونی سالن با گاز ازن ، دیگر بویی بر جای نمی­ماند. ازن قابلیت نفوذ در بستر را دارا بوده و باقی­مانده­ای از خود بر جای نمی­گذارد، در نتیجه نیازی به شستشوی مجدد هم ندارد.

۹٫ سیستم تصفیه و ضدعفونی هوای در حال گردش در سالن­های مرغداری با گاز ازن

ازن تزریقی با جریان هوای طبیعی ورودی به محیط وارد شده و با تخریب مولکول‌های آمونیاک حاصل از فضولات طیور در فضای سالن سبب ایجاد فضای سالم و مملو از اکسیژن شده که در نتیجه آن، توان رشد افزایش یافته و بر میانگین سود روزانه افزوده می‌شود.     

۱۰٫  حذف بوی آمونیاک و انجام میکروب­زدایی و غبارگیری

۱۱٫   ضدعفونی انبار دانه و خوراک مرغ که در این بخش ازن موجب جلوگیری از رشد کپک‌ها، ویروس‌ها وسموم قارچی (از جمله آفلاتوکسین) می­شود.

۱۲٫   ضدعفونی و بسته بندی لاشه مرغ

در زمینه کاربرد ازن در ضدعفونی و بسته­بندی و نگه­داری گوشت مرغ نتایج عملی زیادی موجود است. در گزارش­هایی که از مقالات علمی در زمینه تاثیر گاز ازن بر از بین رفتن میکروازگانیزم­های مختلف آمده، نشان می­دهند که ازن در از بین بردن میکروارگانیزم­های مضری همچون Escherichia coli که یکی از میکروارگانیزم­های مهم در آلودگی­های گوشتیست، و همچنین انواع هوازی باکتری تاثیر خوبی داشته است. علاوه­بر خاصیت ضدعفونی­کنندگی ازن برای گوشت، حفظ کیفیت و رنگ طبیعی گوشت نیز پارامتر مهمی است که غلظت­های مناسب ازن برای تامین این پارامتر وجود دارند.

یکی ازفوایدی که استفاده از ازن در ضدعفونی مواد غذایی همچون محصولات گوشتی دارد، برجای نگذاشتن محصول جانبی مضر است زیرا محصول نهایی واپاشی ازن، اکسیژن می­باشد.

نکته مثبت دیگر ازن در این زمینه، افزایش زمان مجاز نگهداری گوشت مرغ است.

کاربرد ازن در شستشو و بسته­بندی مرغ­ها با ازن نتایج عملی زیر را داشته است:کاربرد ازن در شستشوی مرغ - شمیم شریف

  • کاهش درصد میکروب­ها به میزان حدود۹۰%
  • افزایش زمان نگه­داری مرغ­ها را تا۲٫۴ روز


تاثیرات ازن در راندمان مرغداری

  • افزایش در وزن مرغ­ها به میزان ۲٫۵%
  • افزایش میزان زنده ماندن مرغ­ها به مقدار۹۷%
  • افزایش ضریب تبدیل غذایی

 

منابع:

  1. Global Ozone Handbook(agriculture and food industries)
  2. Better Production from a simple idea, earth safe ozone
  3. Use of ozone in the food industry, Zeynep B. Guzel-seydim et.al
  4.  Ammonia Emissions from Poultry Operations in the State of Delawar
  5. Recent Ozone Applications in Food Processing and Sanitation, BY RIP G. RICE, PH.D., DEE M. GRAHAM AND MATT T. LOWE
  6.  ماهنامه دام، کشت و صنعت

Shelf life

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *