مروری جامع تر بر مهم ترين کاربردهای ازن در کشاورزی

shamimsharifکاربرد ازن در کشاورزیLeave a Comment

با توجه به اهميت موضوع  نياز به استفاده از آب تصفيه شده در كشاورزي به عنوان يك منبع جديد آب و کشت گوجه­فرنگی به عنوان يك محصول استراتژيك در كشور و نياز روزافزون به یافتن جایگزینی مناسب برای متيل برمايد به عنوان ضد عفونی­کننده خاک از بيماری ها در ذيل به اين سه موضوع به صورت  مفصل­تر پرداخته شده است:

   1- استفاده از ازن در فرآيند و کشت گوجه ­فرنگی

   گوجه فرنگی از معدود گياهان زراعی است کهدر حال حاضر به عنوان مواد اوليه کارخانجات متعدد صنايع و فرآورده های غذايی مورد استفاده قرار می­گيرد. اين گياه از حيث اشتغال زايی و ارزش افزوده کاملاً مناسب بودهو روز به روز بر اهميت اقتصادی آن افزوده می­شود. به طوري که کشور ما نيز يکی ازصادرکنندگان فرآورده­های آن به کشورهای ديگر گرديده است. استفاده از تکنولوژی ازن با هدف ايجاد فن آوري­های جديد در مورد کاشت، داشت و برداشت اين گياه باعث شده است که اولاً  محصولاتی با کیفیت و کمیت  بالاتر و ثانياً مقاوم تر به بيماري های مختلف قارچی و باکتريائی بعمل آيد.

مزايای استفاده از ازن در کشت گوجه ­فرنگی:

۱٫ بهترينPH  برای گوجه­فرنگی بين ۵/۸ تا ۵/۵ می باشد؛ با توجه به اينکه محيط­های کشت در ايران اغلب قليايی می باشد، ازن اين قابليت را دارد PHمحيط را تا حد مورد نیاز پائین نگه داشته و شرايط مناسبی را جهت رشد صحيح گوجه فرنگی فراهم نمايد. 

۲٫افزايش عملکرد به ميزان قابل توجه 

۳٫کاهش بيماري های گياه و خاک.

   2- استفاده از ازن برای تصفيه فاضلاب شهری در کشاورزی

امروزه با توجه به افزايش جمعيت در جهان و نياز روزافزون به مواد غذايي، بالطبع با مسأله افزايش نياز به آب در بخش کشاورزی به خصوص در دو منطقه شمال آفريقا (North Africa) و خاور ميانه که بر اساس گزارش بانک جهانی،  فقط يك درصد از منابع آب شيرين دنيا را در اختيار دارند، مواجه هستيم. به طوری که تأمين آب کشاورزی در اين دو منطقه در حال تبديل شدن به يک بحران عظيم می­باشد. در نتيجه استفاده از آب فاضلاب شهری يک روش اساسی به منظور کاستن از اين نياز روز افزون به منابع آب­های شيرين در دسترس است.

همانطور که می دانيد  فاضلاب تنها منبع آبی است که به تناسب افزايش جمعيت و نياز به آب تازه، افزايش می يابد و به عنوان يک منبع مطمئن می توان بر روی آن حساب کرد. استفاده از منابع آب های نامرسوم در کشورهايي که با کمبود آب مواجه هستند يک فرصت ايده آل برای تأمين امنيت غذايي در اين کشورها است .

 در اين آب ها اين پتانسيل  وجود دارد که از مواد غير آلی (معدنی) حاضر در آن ها ، به عنوان منبع کود شيميايي استفاده نمود . همچنين فعالينت ميکروارگانيسم­های خاک پس از انتشار و استفاده از فاضلاب در آبياری در فعاليت های متابوليسمی افزايش می­يابد. از طرف ديگر در صورت بی­توجهی، استفاده از فاضلاب می تواند سبب افزايش مشکلات بهداشتی نيز گردد (ريسک عفونت و سرايت به محيط طبيعی ) که می بايستی اين آب­ها را ابتدا ضد عفونی نمود و سپس از آن ها در آبياری کشاورزی و فضای سبز استفاده نمود،  چرا که در صورت استفاده از اين آب ها بدون ضدعفونی نمودن آن ها ، شاهد خواهيم بود که محيط خاک به مرور آلوده­تر و مستعدتر برای بيماری­های ويروسی و باکتريائی می گردد. لذا لازم است که اين کار را به بهترين نحو به انجام رساند تا به منبعی از آب پاک و عاری از آلودگی دسترسی پيدا کنيم. بهترين راه برای اين کار نيز استفاده از گاز ازن برای ضدعفونی آب می­باشد. در شکل بالا،  يکی از ابتدائی ترين روش­های تزريق ازن به اين گونه آب ها نشان داده شده است.يک نکته مهم در استفاده  از  اين آب ها اين است که در صورتی که آب فاضلاب در سيستم قطره ای زير سطحی در خاک داده شود، خاک نيز در فعاليت فيلتر و ضدعفونی شرکت می­نمايد که در نتيجه می توان از شدت تصفيه در بالادست سيستم کاست. دليل آن نيز نداشتن تماس مستقیم آب با اندام های هوايي گياه و کشاورزان و فعاليت اوليه خاک به عنوان فيلتر است. همچنين افزايش عملکرد گياهان در هنگامی که از آب فاضلاب در روش زير سطحی (قطره­ای) استفاده شده است دیده شده است. در نتیجه با استفاده توأم از گاز ازن به عنوان ضدعفونی­کننده آب و خاک و نیز تأمین­کننده اکسیژن اضافه در محیط ریشه ، به همراه  آب فاضلاب شهری به عنوان منبعی غنی از آب و مواد غذائی، می توان  به آینده غذائی مطمئن­تری برای کشور امیدوار بود.

   3- ازن به عنوان بهترين جايگزين برای متيل برمايد:

ضدعفونی خاک کشاورزی قبل از فصل کشت به منظور از بين بردن ميکروارگانيسم­های زيادی که در خاک تولید می شوند  ، سال هاست در ايالات متحده آمريکا مورد استفاده قرار می­گيرد. بسياری از گياهان مستعد حمله از سوی بعضی باکتري ها، قارچ ها و نماتدها هستند و در نتيجه هر سال ميلياردها دلار خسارت از بابت تلفات محصولات به بار می آيد. بزرگترين و مشهورترين ضدعفونی کننده خاک را می توان متيل برومايد دانست ، در حالي که اين ماده به شدت سمی است. متيل برومايد ، وسيع ترين عامل ضدعفونی کننده خاک در طيف وسيعی از عوامل بيماری­زای خاک می باشد . مصرف آن در تمام دنیا به صورت يک تابع نمايي در حال افزايش بود که آخرين رقم آن در آمريکا برابر کيلوگرم در يک سال بوده است. اخيرا ً اين ماده به صورت خيلی سريع در حال خروج از عمليات کشاورزی می باشد. دليل اين کار نيز ادعای بسیاری از محافل علمی در مورد تأثيرات منفی اين ماده در دراز مدت بر روی لايه ازن اتمسفر و سلامتی بشر که ناشی از نازک شدن لایه ازن است می­باشد.

از آنجا که آمريکا نيز مانند بسياری از کشورهای دیگر امضاء کننده پروتکل مونترال می باشد، از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۵ پرونده استفاده از متيل برومايد به عنوان ضدعفونی کننده خاک در اين کشورنیز بسته شد.

در حال حاضر ماده ای که از آن بتوان به صورت وسيع به عنوان جايگزين متيل برومايد نام برد، وجود ندارد. اکثرا  مواد شيميايي جايگزين متيل برومايد دارای اثرات جنبی و خطرات قابل توجهی بر روی سلامت افراد بشر و يا مشکلات سمی­کردن محیط پس از استفاده هستند. از تلون (Telone) (ترکيب ۱ و ۳ دی کلروپروپن و کلروپيکرين) و وی پم (Vapam) (حاوی سديم متام)، به عنوان جايگزين متيل برومايد نام برده می شود. حال آنکه استفاده از تلون (Telone) در سراسر کاليفرنيا بواسطه پتانسيل بالای آن در آلودگی هوا محدود شده است. همين محدوديت در مورد وی پم (Vapam) نيز در آينده ای نزديک قابل پيش بينی است.

ديگر مواد ضدعفونی­کننده نيز دارای بوی خيلی بد در هنگام استفاده هستند که همين عامل سبب می گردد که از آن ها در محل­های نزديک به مناطق مسکونی استفاده نشود. همچنين بعضی از آن ها نيز دارای ترکيباتی هستند که پس از استفاده به عنوان ضدعفونی­کننده خاک دچار دگرگونی(تجزیه) نمی­گردند و سبب مشکلات Phitotoxicity در خاک می گردند.

بعضی روش های ديگر ضدعفونی خاک نظير استريليزاسيون از راه بخار (نياز به حجم آب زياد) و یا تابش آفتاب بر روی پلاستيک های مالچ (نياز به زمان زياد و همچنين مشکلات پلاستيک­های آلوده پس از مصرف) و . . . نيز هر يک دارای مشکلات خاص خودشان هستند. در مقابل اينها فرآيند ازن زنی يک عمل نسبتا ً ساده و بدون عوارض جنبی بر روی اتمسفر است. اين تکنولوژی را می توان به راحتی در سيستم های کشاورزی جاری جای داده تا ديگر مشکلاتی همچون حمل و نقل به محل، ذخيره، اداره کردن و يا نشت مواد شيميايي سمی و خطرناک را نداشته باشيم.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *